Sürücüler İçin İpuçları: Lastiklerin Yalanı
Kış aylarında motosiklet sürüşü, sandığımızdan daha fazla fizik barındırır.
Sorun çoğu zaman hava değil, asfaltın sıcaklığıdır.
Güneş açtığında kendimizi güvende hissederiz. Termometre 10–12°C gösterir. Yol kuru görünür. Ancak asfalt yüzey sıcaklığı 5°C civarındaysa, lastik çalışma aralığının dışındadır.
Ve işte tam o noktada motosiklet size yalan söylemeye başlar.
Güneş Aldatır
Güneşli hava tutunma olduğu anlamına gelmez.
Asfalt, havadan çok daha yavaş ısınır ve çok daha hızlı soğur. Özellikle gece soğuk geçen günlerin sabahında zemin sıcaklığı, hava sıcaklığının ciddi şekilde altında olabilir.
Soğuk bir spor lastik, çalışma sıcaklığına ulaşmadığında elastikiyetini kaybeder.
Zemini “kopyalamaz”, üzerinde kayar.
Hissettirmeden, uyarı vermeden.
Temel Fizik
Lastik tutunması kimyasal bir “yapışma” değildir; termal ve mekanik bir etkileşimdir.
Çalışma sıcaklığının altında:
-
Bileşim sertleşir
-
Mikro esneklik azalır
-
Asfaltın pürüzlerine adaptasyon düşer
Bu durumda lastik, zemine uyum sağlamak yerine yüzeyin üzerinde gezinir. Yazın alıştığınız progresif kayma hissi yerine, kışın ani kopma yaşanır.
Bu bir sürüş hatası değil, fizik gerçeğidir.
Ölüm Bölgesi: İlk 5 Kilometre
Kış aylarında yaşanan düşmelerin büyük bölümü sürüşün ilk kilometrelerinde olur.
Bunun nedeni basittir:
-
Lastik soğuktur
-
Süspansiyon soğuktur
-
Fren sistemi soğuktur
-
Sürücü zihinsel olarak henüz adapte olmamıştır
İlk 5 kilometre, sürüşün en kritik bölümüdür.
Bu mesafe, lastiğin gövdesinin ısınmaya başlaması için gereklidir.
Bu bölüm agresif sürüş için değil, sistemi hazırlamak içindir.
Zig-Zag Efsanesi
Trafikte yapılan zig-zag hareketleri lastiği ısıtmaz.
Ne yapar?
-
Yüzeyi temizler
-
Yanakları hava ile soğutur
Asıl ısınan kısım lastiğin gövdesidir (carcass).
Gövde, yük altında esneyerek ısı üretir.
Yani ısınma, yanlamasına sallanarak değil; kontrollü yük transferiyle olur.
Gerçek: Lastik Nasıl Isınır?
Lastikte ısı üretmek için üç temel unsur gerekir:
-
Kontrollü hızlanma
-
Yumuşak fakat kararlı frenleme
-
Lastiğe ağırlık bindirmek (yük transferi)
Bu süreçte amaç ani hareketler değil, progresif yükleme yapmaktır.
Gazı bir anda açmak ya da sert fren yapmak ısı üretmez; kayma riskini artırır.
Isınma, zamana ve esnemeye bağlıdır.
Sonuç
Fiziğin size veremeyeceği şeyi motosikletten istemeyin.
Lastik çalışma sıcaklığına ulaşmadan maksimum performans beklemek, mekanikten mucize beklemektir.
Ona 10 dakika verin.
Sisteminizi ısıtın.
Sonra keyfini çıkarın.
Yarın Yola Çıkmadan Önce Bunu Hatırlayın
Güneşli hava güvenli sürüş anlamına gelmez.
Asfalt sıcaklığı, sürüş karakterini belirler.
İlk kilometrelerde sabırlı olun.
Lastiğe zaman tanıyın.
Kış sürüşü bir teknik disiplin işidir.
Unutmayın: Sabır, sürüşün bir parçasıdır.
Keyifli sürüşler dileriz